دیوید هاکنی؛ هنرمندی که «لذت دیدن» را به ما آموخت
دیوید هاکنی، یکی از مشهورترین هنرمندان قرن بیستم و از چهرههای تأثیرگذار هنر معاصر، در سن ۸۸ سالگی درگذشت. خبر درگذشت این نقاش برجسته بریتانیایی در ۱۱ ژوئن توسط مدیر برنامههای او اعلام شد؛ هنرمندی که بیش از شش دهه با نقاشی، طراحی و چاپ دستی، نگاه تازهای به تجربه دیدن و ثبت جهان پیرامون ارائه کرد.
هاکنی با ظاهر متمایز خود — کلاههای خاص، عینکهای گرد و لباسهای رنگارنگ — به یکی از چهرههای شناختهشده دنیای هنر تبدیل شده بود. اما آنچه او را متمایز میکرد، توانایی کمنظیرش در جذب همزمان مخاطبان عمومی و منتقدان سختگیر هنر بود؛ ترکیبی نادر که تنها نصیب معدودی از هنرمندان میشود.
این مقاله ترجمه و تخلیصی از مقالهی سایت آرت نیوز است.
دیوید هاکنی؛ از بردفورد تا قلههای هنر جهان
دیوید هاکنی در ۹ ژوئیه ۱۹۳۷ در شهر بردفورد در منطقه وست یورکشایر انگلستان متولد شد. او چهارمین فرزند از پنج فرزند خانوادهای کارگری بود که بعدها خود آن را «خانوادهای رادیکال و آزاداندیش» توصیف میکرد.
استعداد هنری او از همان سالهای کودکی آشکار شد و خانوادهاش نیز از این مسیر حمایت کردند. هاکنی تحصیلات هنری خود را در Bradford College of Art آغاز کرد و بهسرعت توانست توجه محافل هنری را جلب کند.
نخستین موفقیت عمومی او در سال ۱۹۵۷ رقم خورد؛ زمانی که تابلوی Portrait of My Father در نمایشگاه هنرمندان یورکشایر در شهر لیدز به قیمت ۱۰ پوند فروخته شد. این اتفاق ساده برای هاکنی جوان نشانهای از آیندهای جدی در دنیای هنر بود.
فلسفه هنری دیوید هاکنی؛ «لذت دیدن» و ثبت حافظه
نقاشی بهعنوان بازتاب تجربههای انسانی
هاکنی در طول زندگی هنری خود کمتر به دنبال پیروی از جریانهای مد روز در هنر معاصر بود. او بیشتر به موضوعاتی میپرداخت که برایش شخصی و الهامبخش بودند: مناظر، دوستان، فضاهای زندگی و تجربههای روزمره.
در گفتوگویی با Smithsonian Archives of American Art توضیح داد که آثارش تلاش میکنند نحوه عملکرد حافظه انسان را بازتاب دهند؛ مجموعهای از تجربههای ذهنی که در کنار هم زندگی را شکل میدهند.
«بدن دوباره بازمیگردد»
هاکنی باور داشت که نقاشی باید تجربه حرکت و زمان را به بیننده منتقل کند. او گاهی آثار منظره خود را با نقاشیهای طوماری چینی مقایسه میکرد؛ آثاری که با حرکت مخاطب در طول تصویر، زاویههای مختلفی از یک صحنه را آشکار میکنند.
«نکته این است که بدن شما حرکت میکند… و در نهایت، بیننده دوباره بدن خود را احساس میکند.» — دیوید هاکنی
دوران کالیفرنیا و شاهکارهای استخر
یکی از شناختهشدهترین دورههای کاری هاکنی به سالهایی بازمیگردد که در لسآنجلس زندگی میکرد. نور شدید آفتاب، معماری مدرن خانهها و فرهنگ خاص کالیفرنیا الهامبخش مجموعهای از نقاشیهای مشهور او شدند.
تابلوی A Bigger Splash که در سال ۱۹۶۷ خلق شد، یکی از مشهورترین آثار اوست. در این نقاشی، سطح آرام یک استخر با لحظهای از پاشیدن آب شکسته میشود؛ لحظهای کوتاه که هاکنی آن را به تصویری ماندگار تبدیل کرد. این اثر اکنون در مجموعه دائمی Tate Britain نگهداری میشود.
اثر دیگری از همین مجموعه با عنوان Portrait of an Artist (Pool with Two Figures) در سال ۲۰۱۸ در حراجی کریستیز به قیمت ۹۰.۳ میلیون دلار فروخته شد و در آن زمان رکورد گرانترین اثر فروختهشده از یک هنرمند زنده را ثبت کرد.
در بسیاری از این آثار، هاکنی زندگی روزمره و فضای خانههای مدرن لسآنجلس را با رنگهای درخشان و ترکیببندیهای دقیق به تصویر میکشید؛ تصاویری که بعدها به نماد فرهنگ بصری دهههای پایانی قرن بیستم تبدیل شدند.
نوآوری در مسیر؛ از قلم تا آیپد
یکی از ویژگیهای برجسته هاکنی، تمایل دائمی او به تجربه ابزارهای تازه بود. او در سالهای پایانی زندگی خود بهطور گسترده از آیپد برای خلق آثار دیجیتال استفاده کرد و آن را «فقط روشی دیگر برای طراحی» توصیف میکرد. (بخوانید: هنر دیجیتال چیست؟)
این ابزار به او امکان میداد که صبح یک نقاشی دیجیتال خلق کند و همان روز نسخه چاپی آن را روی دیوار ببیند. بسیاری از این آثار در دوران قرنطینه کرونا در نورماندی خلق شدند و تغییرات نور، فصل و آبوهوا را با رنگهای درخشان ثبت کردند.
نمایشگاهی بزرگ از بیش از ۴۰۰ اثر او در Fondation Louis Vuitton پاریس برگزار شد که مجموعهای از نقاشیها، پرترهها و آثار دیجیتال او را در بر میگرفت.
در کنار نقاشی، هاکنی در طراحی صحنه اپرا، چاپ سنگی، عکاسی و شیشههای رنگی نیز فعالیت داشت و همواره مرزهای رسانههای هنری را گسترش میداد.
میراثی برای آیندگان؛ چرا دیوید هاکنی فراموشنشدنی است؟
با انتشار خبر درگذشت او، بسیاری از چهرههای برجسته دنیای هنر از تأثیر عمیق آثار هاکنی سخن گفتند. الکس فارکوهارسون، مدیر گالری تیت بریتانیا، او را هنرمندی توصیف کرد که «لذت دیدن» را به مخاطبان یاد داد.
قرار است در سال آینده نمایشگاهی بزرگ از آثار او در تیت بریتانیا برگزار شود؛ رویدادی که قرار است مسیر خلاقانه یکی از مهمترین هنرمندان معاصر را دوباره مرور کند.
اگر به تاریخ هنر مدرن و هنرمندان تأثیرگذار علاقه دارید، میتوانید مقالات بیشتری درباره هنر معاصر را در Bitaarts.ir مطالعه کنید. همچنین تحلیل آثار هنرمندان بزرگ قرن بیستم در بخش مجله این سایت منتشر شده است.
دیوید هاکنی تا آخرین سالهای زندگی همچنان نقاشی میکرد و باور داشت که طراحی پایه و اساس همه هنرهاست. شاید به همین دلیل آثار او هنوز هم به بیننده یادآوری میکنند که دیدن، خود نوعی هنر است.
سؤالات متداول
دیوید هاکنی به چه سبکی شناخته میشود؟
هاکنی یکی از چهرههای مهم هنر پاپ بریتانیا محسوب میشود، اما آثار او ترکیبی از نقاشی فیگوراتیو، منظرهنگاری و تجربههای بصری نوآورانه است.
چرا نقاشیهای استخر هاکنی مشهور هستند؟
این آثار با رنگهای روشن، ترکیببندی ساده و ثبت لحظههای کوتاه در آب، به نماد فرهنگ بصری کالیفرنیا در دهههای ۶۰ و ۷۰ تبدیل شدند.
آیا هاکنی در سالهای پایانی از فناوری استفاده میکرد؟
بله، او در سالهای پایانی زندگی خود از آیپد برای خلق نقاشیهای دیجیتال استفاده میکرد و آن را ادامه طبیعی فرآیند طراحی میدانست.
